Baner

Navigacija

Evro-mediteransko partnerstvo (EuroMed)
nedjelja, 27 jul 2008 PDF Štampa

Evro-mediteransko partnerstvo (EuroMed)
„Barselonski proces: Unija za Mediteran"

EUROMED.jpg


Opšte informacije

U Barseloni je 27. i 28. novembra 1995. godine održana regionalna konferencija na kojoj je učestvovalo svih tadašnjih 15 država članica Evropske unije i 12 zemalja Sredozemlja (Alžir, Egipat, Izrael, Jordan, Kipar, Liban, Malta, Maroko, Sirija, Tunis, Turska i Palestina).

Zvaničan naziv konferencije bio je »Evro-mediteranska konferencija«, međutim, ista je poznatija pod nazivom »Barselonska konferencija«. Cilj konferencije bilo je stvaranje partnerstva između EU i pomenutih zemalja koje imaju izlaz na Sredozemno more. Osnivački dokument tog partnerstva je Barselonska deklaracija, a samo partnerstvo nazvano je »Evro-mediteransko partnerstvo« (EMP), za koje se odomaćio naziv »Barselonski proces«, odnosno EuroMed.

Na Samitu »Barselonskog procesa: Unije za Mediteran«, održanom u Parizu 13. jula 2008. godine u okviru francuskog predsjedavanja Evropskom unijom, zvanično je inaugurisana inicijativa »Barselonski proces: Unija za Mediteran« kao nova, osnažena i unaprijeđena faza Evro-mediteranskog partnerstva na kojem su u punopravno članstvo primljene Crna Gora, Hrvatska, Bosna i Hercegovina i Monako.

U sadašnjem sastavu, Barselononski proces čine 43 zemlje članica: 27 država članica EU, s jedne, i Albanija, Alžir, Egipat, Izrael, Jordan, Liban, Mauritanija, Maroko, Palestina, Sirija, Tunis, Turska, Crna Gora, Hrvatska, Bosna i Hercegovina i Monako s druge strane. Libija ima posmatrački status od 1999. godine.


Princip saradnje

EuroMed predstavlja sadržajnu inicijativu čiji je zadatak stvaranje sveobuhvatne politike za sredozemni region s ciljem uspostavljanja zone zajedničkog mira, stabilnosti i prosperiteta. Karakterišu je tri osnovne dimenzije saradnje:

  • politička i bezbjednosna - u okviru koje je projektovan cilj uspostavljanja jedinstvene zone mira i stabilnosti kroz jačanje političkog i bezbjednosnog dijaloga;
  • privredna i finansijska - koja podrazumijeva podsticanje opšteg napretka kroz jačanje političkog i finansijskog partnerstva i postepeno stvaranje zone slobodne trgovine s ciljem tješnje integracije mediteranskih partnera sa ekonomskim sistemom Evropske unije;
  • društvena i kulturna – koja ima za cilj uspostavljanje jačih veza među narodima u regionu kroz razvijanje partnerstva na socijalnom, kulturnom i ljudskom planu, a time i unaprijeđenje zajedničkog razumijevanja i saradnje između civilnih društava.

Saradnja u okviru EuroMed/Barselonskog procesa ostvaruje se na dva nivoa: bilateralnom i multilateralnom.

  • Bilateralna dimenzija podrazumijeva bilateralnu saradnju između EU, s jedne strane, i svake od država partnera Sredozemnog regiona, s druge strane. U tom kontekstu, najznačajniji su Evro-mediteranski sporazumi o pridruživanju, o čijem finalizovanju EU pregovara pojedinačno sa svakim od mediteranskih partnera. Ovi sporazumi odražavaju opšte proklamovane principe Evro-mediteranskog partnerstva, s tim što svaki od njih sadrži i specifičnosti koje karakterišu odnos između EU i individualnog Sredozemnog partnera.
  • Regionalna dimenzija, odnosno, regionalni dijalog - predstavlja jedan od inovativnijih aspekata partnerstva, koji istovremeno pokriva političku, ekonomsku i kulturnu oblast saradnje. Regionalna saradnja ima značajan strateški uticaj, s obzirom na to da se bavi problemima koji su zajednički za brojne mediteranske partnere, istovremeno ističući i individualne nacionalne prednosti. Multilateralna dimenzija podržava i dopunjuje bilateralnu saradnju i dijalog koji se odvija pod Sporazumima o pridruživanju. Primjeri regionalnih projekata su: »EuroMesco« - mreža spoljno-političkih instituta, »Femise« - mreža ekonomsko-istraživačkih instituta, »SMAP« - program zaštite životne sredine, »Euromed program kulturnog nasljeđa« i »Euromed program za mlade«.


Finansijski okvir

Glavni finasijski instrument EUROMED od 1995. do 2000. godine bio je tzv. MEDA program, koji je zatim inoviran MEDA II programom za period od 2000. do 2006. godine, u okviru kojeg je Evropska unija nudila tehničku i finansijsku pomoć za socijalnu i ekonomsku reformu mediteranske regije. Od 1. januara 2007. godine MEDA II program je zamijenjen Programom za evropsko susjedstvo i partnerstvo (ENPI) za period od 2007. do 2013. godine. Drugi važan izvor finansiranja je i Evropska investiciona banka.

Novina u odnosu na dosadašnji finansijski okvir je razmatranje modaliteta privatno-javnog partnerstva za buduće funkcionisanje projektno-orjentisane saradnje u okviru BP:UzM.


Format sastanaka

Barselonskom deklaracijom uspostavljen je mehanizam kojim se osigurava implementacija deklarisanih ciljeva i principa. On se sastoji od četiri »instrumenta« za nadgledanje evolucije procesa:
  • Periodični sastanci ministara inostranih poslova - funkcija ovih sastanaka je nagledanje primjene Barselonske deklaracije, kao i definisanje koraka koje treba preduzeti za ostvarivanje zadatih ciljeva;
  • Sastanci EuroMed Komiteta - ovaj Komitet čine visoki zvaničnici država članica, zajedno sa predstavnicima Trojke EU, a njihov zadatak je priprema sastanaka ministara inostranih poslova, kao i nadgledanje i ocjena rezultata tih sastanaka, kao i svih drugih aspekata Barselonskog procesa;
  • Komitet visokih zvaničnika - čine ga visoki zvaničnici država članica, a bavi se pitanjima iz političke i bezbjednosne dimenzije saradnje, kao i nadgledanjem cjelokupnog političkog razvoja Evro–mediteranske oblasti;
  • Evropska komisija (EK) - odgovarajući sektori i generalne direkcije Evropske komisije, a prvenstveno Generalna direkcija za spoljne odnose - DG-RELEX, zaduženi su za detaljan pripremni i naknadni posao koji proističe iz odluka oba Komiteta i sastanaka ministara inostranih poslova.

Inaugurisanjem »Barselonskog procesa: Unije za Mediteran« uvedene su i novine u odnosu na raniju strukturu i princip saradnje. Značajnu novinu predstavlja odluka o uspostavljanju principa kopredsjedavanja (pri čemu će uz jednu zemlju EU kopredsjedavati i jedna zemlja južnog Mediterana), kao i odluka o uvođenju bijenalnih Samita šefova država i vlada BP:UzM. Novinu u odnosu na raniji princip saradnje predstavlja i odluka o intenziviranju projektne saradnje u definisanim oblastima: ekonomski razvoj, bezbjednost hrane, voda i energija; zaštita životne sredine, civilna zaštita i pomorska sigurnost; obrazovanje, istraživanje, kultura i mobilnost (migracije) i politički dijalog.

Na Samitu šefova država i vlada Barselonskog procesa: Unije za Mediteran usvojen je tekst Zajedničke izjave, koji možete naći na internet prezentaciji francuskog predsjedavanja EU.

U aneksu Zajedničke izjave sadržano je ukupno 6 projekata koje su odobrili šefovi država i vlada: 1) Projekat o prečišćavanju mora od zagađenja, 2) Projekat o morskim i kopnenim autoputevima, 3) Projekat o civilnoj zaštiti, 4) Projekat o alternativnim izvorima energije: Mediteranski solarni plan, 5) Projekat o višem obrazovanju i istraživanju, Evro-mediteranski Univerzitet i 6) Projekat o mediteranskoj inicijativi za razvoj biznisa.